Bazı oyunlarda ilginç bir durum oluyor. Grafik ayarlarını düşürüyorsunuz ama oyun yine ara ara takılıyor. Üstelik FPS’e bakıyorsunuz, hiçbir problem görünmüyor. Peki o zaman bu takılmalar nereden geliyor? İşin ilginç tarafı, sorun çoğu zaman ekran kartının gücü değil, belleği.
Geçen videoda Shader Derleme yüzünden yaşanan o ilk açılış takılmalarını konuşmuştuk. Bu videoda ise oyun başladıktan sonra devam eden duraksamaların en yaygın nedenlerinden birine, VRAM sınırına bakacağız.
Usta ve Masa Metaforu (VRAM Mantığı)
Ekran kartınızın grafik çekirdeğini hızlı çalışan bir usta gibi düşünün. VRAM ise bu ustanın hemen önündeki çalışma masasıdır. Usta, masanın üzerindeki malzemeleri, yani oyun kaplamalarını, karakter modellerini anında işler. Masa ne kadar büyükse, usta o kadar çok malzemeyi elinin altında tutar. Siz oyunda kaplama kalitesini artırdığınızda aslında bu masaya daha fazla malzeme yığmış olursunuz.
Texture Streaming ve Arka Depo (Stuttering Nedeni)
Peki masa dolunca, yani VRAM dolunca ne olur? Ekran kartı çalışmayı bırakmaz. Oyun, sürekli ihtiyaç duyduğu kaplamaları belleğe taşıyıp çıkarır. Bu veri taşıma işlemine Texture Streaming denir.
Görev Yöneticisi’ne girdiğinizde harici ekran kartlarında kendi özel belleğini, yani Dedicated VRAM‘i görürsünüz. Dahili grafik birimlerinde ise sistem doğrudan RAM’den pay alır ve burada Paylaşılan GPU Belleği olarak görünür. Masanız dolduğunda veya dahili bir grafik birimi kullandığınızda sistem veriyi işte bu paylaşılan bellek üzerinden yönetir.
VRAM yetmemeye başladığında bellek baskısı artar ve Windows gerektiğinde kendi bellek yönetimini devreye sokarak verileri sanal belleğe doğru taşımaya başlar. İşte takılmalar tam olarak burada başlar. Çünkü VRAM ustanın dibindedir ve çok hızlıdır. Usta sürekli arka depoya gitmek zorunda kaldığında ise işi doğal olarak yavaşlar. Ekranda gördüğünüz o anlık duraksamalar, ustanın depodan veri bekleme süresidir.
Hangi Grafik Ayarları VRAM’i Etkiler?
Grafik ayarlarının hepsi aynı şeyi yapmıyor. Mesela Texture Quality doğrudan VRAM kullanır. Çözünürlüğü artırmanız da yine VRAM ihtiyacını yükseltir. Ama çoğu oyunda gölge veya ışık kalitesini düşürmek VRAM kullanımını büyük ölçüde değiştirmez. Çünkü o ayarlar daha çok ekran kartının hesaplama yükünü etkiler. Yani VRAM sınırına takıldıysanız doğrudan kaplama kalitesini düşürmeniz gerekir.
İşin ilginç tarafı burada bitmiyor. VRAM dolup sistem veriyi RAM ve sanal bellek üzerinden taşımak istediğinde, peki Windows bu veriyi koyacak yer bulamazsa ne olur? C sürücünüz neredeyse doluysa bu durum performansı beklediğinizden çok daha fazla etkiler. Bir sonraki videoda tam olarak bunu konuşacağız: Format atmadan C sürücüsünde nasıl güvenle yer açılır?