Mühendislik Masası’na hoş geldiniz. Bu seride bilgisayarların sadece ne yaptığını değil, arka planda bunu neden yaptığını konuşacağız.
Geçen videoda ekran kartının belleği yetmediğinde sistemin veriyi RAM’e ve bazen SSD’deki sanal belleğe taşımaya çalıştığını konuşmuştuk. İşte burada ilginç bir durum ortaya çıkıyor. Eğer C sürücünüz neredeyse doluysa Windows’un hareket alanı da daralmaya başlıyor. Sonuçta bazen oyunlarda takılmalar, bazen de günlük kullanımda hissettiğiniz garip yavaşlamalar yaşanabiliyor. Genelde ilk yapılan şey birkaç oyun veya uygulama silmektir. Ama bakarsınız C sürücüsü yine doludur. Peki silmediğiniz halde bu alanı kaplayan dosyalar nerede ve format atmadan bunlardan nasıl güvenle kurtuluruz?
WinSxS, Hiberfil ve Pagefile Gerçeği
Aslında Windows’ta yer açmak, dosya silmekten çok, işletim sisteminin hangi dosyayı neden tuttuğunu anlamakla ilgilidir. Windows, sistemin kararlı çalışması için arka planda bazı özel yapılar oluşturur. Güncelleme bileşenlerini tutan WinSxS, hazırda bekletme dosyası Hiberfil ve sanal bellek dediğimiz Pagefile bunların başında gelir.
Hatta geçen videoda konuştuğumuz sanal bellek dosyası tam olarak buradadır. Windows, fiziksel RAM yetmediğinde verilerin bir kısmını geçici olarak burada tutar. Bu yüzden internetteki bazı videolarda söylendiği gibi Pagefile dosyasını tamamen kapatmanızı kesinlikle önermiyorum. Bu dosyaları Dosya Gezgini’nden görüp “yer kaplıyor” diye doğrudan silmeye de çalışmayın. Çünkü Windows bunları yönetmek için bize zaten kendi güvenli araçlarını veriyor.
C Sürücüsünde Güvenli Yer Açmanın 3 Adımı
- Akıllı Depolama (Storage Sense): İlk adım, Windows’un kendi otomatik temizlikçisi olan Akıllı Depolama’yı açmak. Windows bunu siz uğraşmadan yapar. Geçici kurulum dosyalarını ve artık kullanılmayan önbellekleri belirli aralıklarla temizleyerek diskin gereksiz dolmasını engeller. Küçük ama çok önemli bir detay: İndirilenler klasörünüzü mutlaka kontrol edin. Zamanında indirip unuttuğumuz kurulum dosyaları ve arşivler fark etmeden onlarca gigabayt yer kaplayabiliyor.
- Disk Temizleme (Windows Update Temizliği): İkinci adım, arama yerine Disk Temizleme yazıp “Sistem dosyalarını temizle” diyoruz. Buradaki en büyük alan Windows Update Temizleme kısmıdır. Bunlar aktif güncellemeler değil; artık ihtiyaç duyulmayan eski sürüm dosyalarıdır. Güvenle silebilirsiniz. Yakın zamanda büyük bir güncelleme aldıysanız burada hissedilir bir alan kazanabilirsiniz.
- Hiberfil Kodla Kaldırma: Üçüncü adım, eğer masaüstü bilgisayar kullanıyorsanız ve “Hazırda Beklet” moduna ihtiyaç duymuyorsanız, Komut İstemi’ne (CMD) ilgili kodu yazarak Hiberfil dosyasını kaldırabilirsiniz. Ancak dizüstü bilgisayar kullanıyorsanız ve kapağı kapatıp hazırda bekletmeyi sık kullanıyorsanız o ayara dokunmamanızı tavsiye ederim.
Dışarıdan ne olduğu belirsiz temizlik programları yüklemeden, doğrudan Windows’un kendi araçlarıyla C sürücüsünde güvenli bir rahatlama sağladık. Artık sanal belleğiniz de sisteminiz de çok daha rahat nefes alabilir.
Gelecek Bölüm
Bugün depolama tarafına baktık. Ama oyun performansını belirleyen tek kaynak SSD değil. Grafik ayarları da ekran kartı, işlemci ve VRAM üzerinde birbirinden tamamen farklı yükler oluşturuyor. Bir sonraki videoda o ayarların arka planında gerçekten ne yaptığını birlikte inceleyeceğiz. Texture Quality gerçekten ne yapıyor? Shadow neden FPS düşürüyor? Ray Tracing ekran kartını tam olarak neden zorluyor? Hepsini tek tek konuşacağız.